Ruski patent za nadzvučni avion: Novi pristup rešavanju problema zvučnog udara

Istraživački centar Žukovski patentirao je novu konfiguraciju civilnog nadzvučnog aviona koja pokušava da reši jedan od najvećih problema ovog tipa – zvučni udar. Prema patentnoj dokumentaciji, cilj je postizanje krstareće brzine od Maha 1,7 uz znatno blaži akustički efekat na tlu.

Patent RU2855196C1, odobren 30. januara 2026. godine, odnosi se na koncept putničkog nadzvučnog aviona kod kojeg se ublažavanje zvučnog udara i smanjenje buke pri poletanju i sletanju razmatraju kao jedinstven inženjerski zadatak. Kako prenosi ruski portal RuAviation, pozivajući se na patentnu dokumentaciju, projektni parametri predviđaju krstareću brzinu od Maha 1,7 i nivo zvučnog udara od oko 95 PLdB, što znači da talas više ne bi bio doživljen kao nagli i oštar zvučni udar, karakterističan za ranije generacije nadzvučnih aviona, već kao znatno ublažen zvučni efekat.

Preporučujemo

Centralni deo rešenja odnosi se na način integracije pogonskog sistema. Predviđena su dva motora smeštena u zadnjem delu trupa, sa usisnicima iznad krila, pri čemu njihov položaj i interakcija sa strujanjem vazduha imaju aktivnu ulogu u formiranju udarnih talasa. Za razliku od klasičnih konfiguracija, gde se motori posmatraju kao izdvojeni izvor potiska, ovde postaju deo ukupne aerodinamičke slike koja određuje akustički potpis aviona.

Takav pristup znači da se udarni talas ne formira u jednoj dominantnoj tački, već se njegov nastanak raspodeljuje duž čitavog trupa. Geometrija trupa se postepeno menja, pa svaki segment doprinosi formiranju talasa u različitom trenutku. Rezultat je „razvučen“ udarni talas koji se na tlu ne registruje kao jedan nagli impuls, već kao duži i blaži poremećaj pritiska.

Foto: Lockheed Martin Skunk Works / Ferrari / Profimedia

Slični pokušaji rešavanja ovog problema već postoje u svetu, ali sa drugačijim pristupima. NASA sa eksperimentalnim avionom X-59, koji je već u fazi letnih testiranja, pokušava da smanji zvučni udar prvenstveno oblikovanjem trupa, uključujući izdužen nos i precizno definisane konture. Sa druge strane, kompanija Boom Supersonic kroz projekat Overture razvija komercijalni nadzvučni avion koji prihvata operativna ograničenja iznad kopna i fokusira se na transokeanske rute.

Foto: Boom Supersonic

U tom kontekstu, koncept Instituta Žukovski razlikuje se po tome što uvodi pogonski sistem kao aktivni element u oblikovanju udarnog talasa. Time se problem ne rešava samo geometrijom, već interakcijom između motora i strujanja oko čitavog aviona, što predstavlja drugačiji inženjerski pravac u odnosu na aktuelne zapadne projekte.

Ipak, važno je naglasiti da je reč o patentu, a ne o programu razvoja konkretnog aviona. Za sada nema naznaka izrade demonstratora ili prototipa zasnovanog na ovom rešenju, što je čest slučaj sa sličnim konceptima koji ostaju u fazi teorijskih i laboratorijskih istraživanja.

Zvučni udar i dalje predstavlja glavnu prepreku povratku komercijalnog nadzvučnog saobraćaja iznad kopna, jer postojeća regulativa u velikom delu sveta ograničava takve operacije. Svako tehničko rešenje koje uspe da smanji taj efekat direktno utiče na mogućnost šire primene nadzvučnih putničkih aviona.

Prema navodima ruskog portala RuAviation, koji se poziva na patentnu dokumentaciju, ovaj koncept pokazuje da se nova rešenja sve više traže na nivou kompletnog sistema, gde i aerodinamika i pogonski sklop zajedno određuju kako će se avion „čuti“ na zemlji.

(Aero.rs)