Avion koji su Amerikanci godinama uništavali zbog Irana sada bi mogao ponovo da poleti
Američki Kongres razmatra predlog zakona koji bi prvi put posle gotovo dve decenije mogao da otvori vrata povratku jednog F-14 Tomcat aviona u letno stanje u Sjedinjenim Državama. Reč je o potezu koji bi do pre samo nekoliko godina delovao gotovo nezamislivo, imajući u vidu da su SAD nakon povlačenja ovog tipa iz službe sistematski uništavale avione i rezervne delove kako ništa ne bi završilo u Iranu.
Preporučujemo
Kina profitira od sukoba Indije i Pakistana: Borbeni avioni beleže rekordnu prodaju
Upravni sud odbio tužbu CAAP-a: Nastavlja se postupak koncesije za aerodrome Crne Gore
Predlog zakona poznat pod nazivom „Maverick Act“ prošao je Senat jednoglasno krajem aprila i sada se nalazi pred Predstavničkim domom. Ukoliko bude usvojen, američka mornarica mogla bi muzeju U.S. Space & Rocket Center u Hantsvilu, savezna država Alabama, da ustupi tri povučena F-14D Tomcat aviona.
Ono što je privuklo najveću pažnju jeste deo zakona koji predviđa da američka mornarica može da obezbedi višak rezervnih delova kako bi jedan avion mogao da bude osposobljen za letenje ili kompletiran za statičku postavku.
Kako navodi američki specijalizovani portal The War Zone (TWZ), upravo deo zakona koji predviđa mogućnost osposobljavanja jednog F-14 za letenje izazvao je najveću pažnju među ljubiteljima vojne avijacije u SAD.
Takva formulacija predstavlja potpuni zaokret u odnosu na američku politiku prema Tomcatu tokom prethodne dve decenije.
Poslednji F-14 povučen je iz operativne upotrebe u američkoj mornarici 2006. godine nakon više od tri decenije službe. Međutim, za razliku od većine drugih američkih borbenih aviona, Tomcat je ostao pod izuzetno strogim restrikcijama i nakon penzionisanja.
Glavni razlog bio je Iran.
Iran je tokom sedamdesetih godina nabavio 79 primeraka F-14A Tomcat još za vreme vladavine šaha Mohameda Reze Pahlavija. Nakon Islamske revolucije 1979. godine i prekida odnosa sa Vašingtonom, iransko ratno vazduhoplovstvo nastavilo je da koristi Tomcate uprkos američkim sankcijama i prekidu logističke podrške.
Tokom narednih decenija Iran je održavao deo flote u operativnom stanju koristeći kanibalizaciju aviona, nabavku delova preko posrednika i domaće improvizacije. Upravo zbog toga američke vlasti su nakon povlačenja F-14 iz službe pokrenule sistematsko uništavanje rezervnih delova i pojedinih aviona kako bi sprečile mogućnost da komponente završe u Iranu.
Američki mediji i državni revizorski organi još pre skoro dve decenije pisali su o slučajevima u kojima su se delovi za F-14 pojavili na sivom tržištu i završavali kod posrednika povezanih sa Iranom. Nakon toga dodatno su pooštrene kontrole nad svim Tomcat avionima, uključujući i muzejske primerke.
Zbog toga je F-14 praktično postao jedini američki borbeni avion kojeg su SAD aktivno pokušavale da uklone iz opticaja čak i nakon povlačenja iz službe.
Upravo zato je aktuelni predlog zakona izazvao veliku pažnju među ljubiteljima vojne avijacije u SAD.
Predlog zakona podržali su i republikanci i demokrate. Među autorima su senator Tim Šihi, bivši pripadnik Navy SEAL jedinice, senator Mark Keli, bivši mornarički pilot i astronaut, kao i kongresmen Abe Hamadeh.
Hamadeh je u zvaničnom saopštenju naveo da zakon predstavlja „usko definisan izuzetak“ od pravila koja su godinama važila za F-14 i dodao da cilj nije vraćanje borbenih sposobnosti aviona, već očuvanje istorijskog nasleđa američke mornaričke avijacije.
Predlog jasno navodi da eventualno restaurirani F-14 ne bi imao mogućnost korišćenja naoružanja niti bilo kakve borbene opreme.
Ipak, čak i ako zakon bude usvojen, povratak Tomcata u vazduh ostao bi izuzetno komplikovan i skup projekat.
Avioni koji bi mogli da budu prebačeni muzeju trenutno se nalaze na čuvenom „groblju aviona“ u vazduhoplovnoj bazi Dejvis-Montan u Arizoni. Godine provedene u skladištu znače da bi svaki primerak morao da prođe detaljne tehničke preglede i restauraciju kako bi zadovoljio standarde Federalne uprave za avijaciju (FAA).
F-14 je još tokom službe važio za jedan od najzahtevnijih američkih borbenih aviona za održavanje, uz veliki broj sati rada mehaničara. Operativni troškovi bili su među najvišima u američkoj mornaričkoj avijaciji, a sam avion troši ogromne količine goriva, naročito tokom agresivnih manevara na aeromitinzima.
Dodatni problem predstavlja dostupnost rezervnih delova, pošto su mnogi uništeni upravo zbog dugogodišnje politike sprečavanja transfera tehnologije Iranu.
Ipak, sama činjenica da američki Kongres prvi put posle gotovo 20 godina ozbiljno razmatra mogućnost da jedan F-14 ponovo poleti predstavlja veliki presedan u istoriji ovog legendarnog aviona.
Za mnoge u SAD Tomcat nije samo bivši mornarički lovac, već jedan od najprepoznatljivijih simbola američke vojne avijacije i ere Hladnog rata. Upravo zato mogućnost da se jedan F-14 prvi put posle gotovo dve decenije ponovo vrati u vazduh danas izaziva ogromnu pažnju među ljubiteljima avijacije, veteranima američke mornarice i fanovima filmova Top Gun.
(Aero.rs)
Povezane vesti
Amerikanci izvukli i drugog člana posade F-15E iz Irana: Jedna od najrizičnijih CSAR operacija ikada
Drugi američki borbeni avion pao kod Hormuza: Pilot A-10 spašen, uzrok nepoznat
Oboren američki F-15E iznad Irana: Prvi potvrđeni gubitak aviona sa posadom, potraga traje
Konkord sa nuklearnim raketama: Ovo verovatno niste do sada videli
Video: Wizz Air Airbus A321neo
Aero Telegraf zadržava sva prava nad sadržajem. Za preuzimanje sadržaja pogledajte uputstva na stranici Uslovi korišćenja.
