Borbeni avioni čuvaju izbore: Četiri Eurofightera idu u Letoniju

Nemačka će krajem septembra i početkom oktobra poslati četiri višenamenska borbena aviona Eurofighter u Letoniju (Latviju), gde će oko nedelju dana biti raspoređeni u vazduhoplovnoj bazi Lijelvarde, u centralnom delu zemlje, radi zaštite vazdušnog prostora tokom parlamentarnih izbora 3. oktobra 2026. godine.

Odluka je doneta na zahtev Letonije, čija je vlada zbog učestalih povreda vazdušnog prostora bespilotnim letelicama iznad baltičkih država zatražila podršku saveznika, saopštilo je nemačko Federalno ministarstvo odbrane.

Preporučujemo

Nemačko Ministarstvo odbrane navelo je da Nemačka "pouzdano stoji uz svoje saveznike koji su posebno izloženi na istočnom krilu" NATO-a.

Foto: Flickr.com/Bundeswehr

Raspoređivanje će biti sprovedeno u okviru ojačane zaštite severnog vazdušnog prostora (enhanced Air Policing North – eAPN) i integrisane NATO protivvazdušne i protivraketne odbrane (Integrated Air and Missile Defence – IAMD), navodi Federalno ministarstvo odbrane.

Četiri Eurofightera iz Neuburga

U Letoniju će biti upućena četiri višenamenska borbena aviona Eurofighter Taktičkog vazduhoplovnog vinga 74 iz Neuburga na Dunavu. Avioni će na vojnom aerodromu Lielvārde ostati oko nedelju dana, dok će kontingent brojati nekoliko desetina pripadnika i biti pojačan stručnim osobljem iz drugih jedinica Luftwaffe i drugih delova Bundeswehra. Tačni datumi dolaska i odlaska nisu precizirani.

Raspoređivanje dolazi u trenutku pojačane pažnje prema povredama vazdušnog prostora bespilotnim letelicama u baltičkom regionu.

NATO borbeni avioni su tokom 2026. godine oborili dve bespilotne letelice iznad Letonije. Francuski Rafale oborio je 8. juna dron iznad regiona Latgale, dok su saveznički avioni 14. avgusta oborili još jednu letelicu u blizini mesta Rugāji u opštini Balvi, podseća Aerotime.

U oba slučaja Oružane snage Letonije saopštile su da je dron ušao u zemlju kao posledica ruskog elektronskog ratovanja. Letonska vojska je 20. avgusta navela da je letelica oborena 14. avgusta bila ukrajinska i da je u letonski vazdušni prostor ušla iz pravca Belorusije.

Shutterstock

Incidenti sa dronovima već su uticali i na politička dešavanja u Letoniji. Ministar odbrane Andris Sprūds podneo je ostavku 10. maja 2026. godine, tri dana nakon napada dronom na skladište nafte u Rēzekneu, podseća ovaj izvor.

Nemačka šalje još pet Eurofightera u Estoniju

Nemački Luftwaffe će se krajem 2026. godine ponovo vratiti u baltički region, ali ovog puta na duži period. Od decembra 2026. do marta 2027. godine biće raspoređeno pet borbenih aviona Eurofighter i oko 120 pripadnika oružanih snaga iz Taktičkog vazduhoplovnog vinga 71 Rihtofen iz Vizmunda i drugih jedinica u vazduhoplovnoj bazi Amari, na severozapadu Estonije.

Biće to sedmi nemački vazduhoplovni kontingent na aerodromu Amari. Luftwaffe će ovim detašmanom ponovo učestvovati u NATO nadzoru vazdušnog prostora u okviru eAPN.

NATO od 2004. godine, kada su Estonija, Letonija i Litvanija postale članice Alijanse, štiti vazdušni prostor baltičkih država. Nemački Bundeswehr u misiji Baltic Air Policing učestvuje od 2005. godine, najpre avionima F-4F Phantom II, a od 2009. godine koristi Eurofighter, navodi Federalno ministarstvo odbrane.

Foto: Shutterstock

Nakon ruske aneksije Krima 2014. godine i "povećane percepcije pretnje među saveznicima na istočnom krilu NATO", mere vazdušnog nadzora pojačane su kroz ojačanu zaštitu severnog vazdušnog prostora (enhanced Air Policing North – eAPN).

Eurofighteri pod komandom NATO

Snage angažovane u NATO Air Policing misiji tokom izvršavanja zadataka potpadaju pod nadležnost odgovarajućeg NATO komandnog centra za vazdušnu odbranu, Combined Air Operations Centre Uedem, u nemačkom gradu Uedem.

U slučaju uzbune dežurnih aviona ("dežurne pare"), odnosno Quick Reaction Alert (QRA), izvode se zaštitni letovi radi identifikovanja mogućih pretnji, kao i demonstriranja prisustva i spremnosti, navodi nemačko ministarstvo odbrane.

Foto: Wikimedia/Strike Fighter Squadron 81

Foto: Aeronautica Militare

Turski F-16 trenutno su raspoređeni u Ämariju, gde od 1. avgusta 2026. godine učestvuju u novoj fazi NATO misije zaštite vazdušnog prostora Baltika. Turski kontingent je 1. septembra podigao avione nakon ulaska dronova u estonski vazdušni prostor, o čemu je Aero.rs tada pisao. Samo nekoliko dana kasnije, 15. septembra, italijanski Eurofighter oborio je dron iznad susedne Litvanije. (Aero.rs)