Kina profitira od sukoba Indije i Pakistana: Borbeni avioni beleže rekordnu prodaju

Kineski proizvođači borbenih aviona doživljavaju nagli skok prodaje, po svemu sudeći u neposrednoj vezi sa sukobom Indije i Pakistana iz 2025. godine, u kome su pakistanske vlasti kineskim borbenim avionima pripisale odlučujuću ulogu u vazdušnim borbama.

O ovom trendu izvestio je Blumberg krajem aprila 2026. godine, pozivajući se na zvanično objavljene rezultate i finansijske rezultate koji su u industriji opisani kao "istorijski".

Preporučujemo

Rekordni prihodi i nagli rast u prvom kvartalu

Kompanija AVIC Čengdu (AVIC Chengdu Aircraft), proizvođač borbenog aviona Čengdu J-10CE, objavila je prihode od 75,4 milijardi juana (oko 11 milijardi američkih dolara) za 2025. godinu. To predstavlja rast od 15,8 odsto u poređenju sa prethodnom godinom. Profit kompanije porastao je za 6,5 odsto, dostigavši 3,4 milijarde juana (497 miliona dolara) – što su, prema dostupnim podacima, najviši prihodi i profiti u istoriji kompanije.

Međutim, još upečatljiviji od godišnjih rezultata jesu podaci za prvi kvartal 2026. godine: prodaja je skočila za gotovo 80 odsto u poređenju sa istim periodom prethodne godine. Taj podatak sugeriše da momentum koji je započeo u 2025. ne samo da se nije ohladio, već se intenzivira.

Sukob koji je promenio percepciju

Analitičari uzroke ovog skoka direktno vezuju za sukob u vazdušnom prostoru između Indije i Pakistana iz maja 2025. godine, koji je trajao oko četiri dana i koji je predstavljao jedan od retkih slučajeva stvarnog borbenog testiranja savremene kineske vojne tehnike u operativnim uslovima.

Povod za sukob bili su indijski udari na infrastrukturu koja je, prema tvrdnjama Nju Delhija, služila militantnim grupama, a koji su usledili nakon napada na civile u Pahalgamu. Pakistan je odgovorio preseretanjem indijskih aviona i kontraudarima, što je eskaliralo u višedimenzionalni vojni sukob, prenosi Aerotime.

Islamabad je zvanično pripisao ključnu ulogu u vazdušnim borbama kineskim borbenim avionima – Čengdu J-10CE i zajednički razvijenom JF-17 Thunder. Pakistan je tvrdio da je oboreno više indijskih aviona, uključujući i Daso Rafal (Dassault Rafale) francuske proizvodnje. Indija je te tvrdnje osporila i saopštila da je i sama nanela gubitke pakistanskim vazduhoplovnim snagama, što je Pakistan demantovao.

Konačnu tačku u raspravi oko borbene vrednosti J-10CE stavila je u januaru 2026. sama Kina, koja je zvanično potvrdila da je ovaj avion ostvario prvu borbenu pobedu u svojoj istoriji.

Rastuće interesovanje zemalja u razvoju

Sukob nije privukao pažnju samo analitičara i medija – privukao je i pažnju vlada koje traže alternative zapadnoj - ili sada sve nedostupnijoj ruskoj - vojnoj tehnici. Prema dostupnim informacijama, Indonezija, Irak i Bangladeš su među zemljama koje su iskazale interesovanje za nabavku kineskih borbenih aviona, pre svega modela JF-17 Thunder.

Privlačnost kineskih platformi počiva na kombinaciji više faktora: konkurentne cene, fleksibilnih uslovia finansiranja i, sada po prvi put u ozbiljnoj meri, borbeni kredibilitet potkrepljen stvarnim sukobom.

Za zemlje sa ograničenim odbrambenim budžetima, ili za one koje žele da izbegnu političke uslovljenosti koje ponekad prate kupovinu zapadnog naoružanja, kineski sistemi postaju sve atraktivnija opcija.

J-10CE, opremljen raketama vazduh-vazduh dugog dometa PL-15, plasira se na tržištu kao platforma koja je u stanju da po znatno nižoj ceni parira skupljim zapadnim avionima u borbama na daljinu izvan vizuelnog kontakta – tzv. beyond-visual-range (BVR) scenariju koji je sve dominantniji u modernom vazduhoplovnom ratovanju.

Proširenje kapaciteta i strateška konsolidacija

AVIC Čengdu je deo svog rasta (prihoda i profita) pripisao internoj restrukturizaciji, kojom su konsolidovane osnovne aktivnosti u proizvodnji aviona, čime su kako kažu "poboljšani efikasnost i kapaciteti".

Kompanija trenutno širi svoje pogone u Čengduu kako bi izašla u susret rastućoj potražnji – ne samo za J-10CE, već i za naprednijim platformama, uključujući lovac pete generacije Čengdu J-20, koji spada u kategoriju stealth aviona i koliko je poznato ne nudi se inostranim kupcima.

Paralelno, i Šenjang (AVIC Shenyang Aircraft), kompanija koja proizvodi stealth lovac Šenjang J-35 (Shenyang J-35), izveštava o povećanim prihodima i priprema se za intenziviranje produkcije u novom pogonu.

Kineski aduti: Napredno a (relativno) jeftino

Čengdu J-10 je jednomotorni višenamenski borbeni avion razvijen krajem 20. veka, sa prvim operativnim uvođenjem početkom 2000-ih u okviru kineskog ratnog vazduhoplovstva. Namenjen je za vazdušnu nadmoć i udare na ciljeve na zemlji, pri čemu u savremenim verzijama koristi napredne radare i naoružanje dugog dometa.

U osnovnoj borbenoj konfiguraciji može da nosi rakete vazduh–vazduh kao što su PL-12 i PL-15 za dejstva izvan vizuelnog dometa, kao i PL-10 za blisku borbu, dok za napade na zemlju koristi vođene bombe i precizno navođene projektile. Avion postiže maksimalnu brzinu od oko Mach 2, dok je operativni dolet oko 1.200 do 1.500 kilometara, u zavisnosti od konfiguracije, naoružanja i profila misije.

JF-17 Thunder (Grom) je laki višenamenski borbeni avion razvijen u saradnji Kine i Pakistana, uveden u operativnu upotrebu sredinom 2000-ih. Dizajniran je kao relativno jeftina, ali fleksibilna platforma za zaštitu vazdušnog prostora, presretanje i udare po zemlji, uz širok spektar naoružanja.

U vazduh–vazduh ulozi može da nosi rakete kratkog i srednjeg dometa kao što su PL-5, PL-10 i PL-12, dok novije verzije (Block 3) podržavaju i PL-15 rakete dugog dometa. Za udare po zemlji koristi vođene bombe LS-6, GPS/INS precizno navođene bombe, kao i protivbrodske rakete poput C-802 i CM-400AKG u određenim konfiguracijama. Maksimalna brzina je oko Mach 1.6 do 1.8, dok je borbeni radijus približno 850 do 900 kilometara, u zavisnosti od misije, profila leta i naoružanja. Ferry domet (sa dodatnim rezervoarima) prelazi 2.000 kilometara.

Senke nad rekordnim brojevima

Uprkos impresivnim finansijskim rezultatima, određene neizvesnosti i dalje ostaju, prenose specijalizovani mediji. Borbeni učinak kineskih aviona u sukobu iz 2025. i dalje je predmet spora – tvrdnje pakistanske strane nisu nezavisno verifikovane, a Indija osporava veoma bitne detalje tih tvrdnji.

Pored toga, američke sankcije koje su uvedene i prema AVIC Čengdu i prema AVIC Šenjang mogu ozbiljno da utiču na spremnost pojedinih zemalja da kupuju kineski vojni materijal, naročito onih koje su ekonomski ili politički bliske Vašingtonu, ocenjuju analitičari na zapadu.

Srbija na listi mogućih kupaca?

Kineski avioni, uključujući i J-10 i JF-17, sve češće se pominju i u srpskoj javnosti kao mogući kandidati  za buduće nabavke u okviru modernizacije Ratnog vazduhoplovstva i protivvazduhoplovne odbrane Vojske Srbije, uz ranije ugovorene francuske avione Rafal (Dassault Rafale).

Ove informacije nisu zvanično potvrđene, ali nisu ni demantovane, a dodatno interesovanje javnosti pojačano je nakon što je od strane predsedika Srbije Aleksandra Vučića potvrđena nabavka savremenog kineskog vazduhoplovnog naoružanja za RViPVO, pre svega vođenih raketa vazduh-zemlja dugog dometa SM-400 i planirajućih vođenih bombi LS-6.

(Aero.rs)