Leteći taksi u Srbiji: Oglasio se Direktorat civilnog vazduhoplovstva

Nakon što je u Davosu pre dva dana objavljeno da je Vlada Srbije potpisala sporazum o partnerstvu sa američkom kompanijom Archer Aviation, koja razvija eVTOL letelice za ono što se naziva koncept urbane vazdušne mobilnosti, oglasio se i Direktorat civilnog vazduhoplovstva, iz ugla nacionalnog regulatornog i nadzornog tela.

Kao što je Aero.rs pisao, ugovorom o partnerstvu Srbija je “izabrala Archer kao svog preferiranog eVTOL partnera”, uz mogućnost kupovine do 25 eVTOL letelica Midnight, kako je navedeno, “u skladu sa važećim pravnim okvirom”. Takođe, u okviru partnerstva, Archer je predviđen da bude zvanični partner za popularno nazvane “vazdušne taksije” na EXPO 2027, koji će se održati od maja do avgusta 2027. godine.

Preporučujemo

Foto: news.archer.com

VTOL kao nova regulatorna kategorija

Direktorat civilnog vazduhoplovstva pojašnjava da “u okviru razvoja novih tehnologija i koncepata vazdušne mobilnosti, vazduhoplovi sa mogućnošću vertikalnog poletanja i sletanja (VTOL) predstavljaju novu tehnološku kategoriju, koja zahteva odgovarajuće regulatorno uređenje”.

DCV poručuje i da, “imajući u vidu inovativni karakter ovih vazduhoplova i specifičnosti njihove buduće operativne primene, kontinuirano i intenzivno radi na pripremi odgovarajućeg nacionalnog regulatornog okvira”. Ovaj proces se zasniva na stalnom praćenju evropskih propisa, smernica i regulatornih praksi, kao i na koordinisanoj saradnji sa svim nadležnim organima i institucijama, na nacionalnom i međunarodnom nivou.

Agencija Evropske unije za bezbednost vazdušnog saobraćaja (European Union Aviation Safety Agency – EASA) nalazi se u procesu uspostavljanja regulatornog okvira za VTOL vazduhoplove, koji obuhvata zahteve u oblasti sertifikacije vazduhoplova, operacija, obuke posada, kao i njihove integracije u postojeći vazdušni prostor.

Izmene domaćih propisa i pripreme u Srbiji

U cilju priprema za korišćenje VTOL vazduhoplova, u Republici Srbiji "izvršena je izmena propisa kojima su regulisani uslovi za obavljanje vazdušnog saobraćaja i obuku pilota, tako što je u pravni sistem Srbije uneta odgovarajuća uredba Evropske komisije kojom se reguliše korišćenje navedenih vazduhoplova", navodi DCV

Uporedo sa donošenjem propisa, uspostavljena je komunikacija sa proizvođačima VTOL vazduhoplova, u cilju upoznavanja sa primenjenim zahtevima za sertifikaciju pred nadležnim organima država u kojima se vazduhoplovi proizvode, imajući u vidu da se radi o novim tehnologijama i standardima.

Kako su VTOL letelice definisane u srpskim propisima

Podsetimo, ono što je definisano kao “inovativna vazdušna mobilnost” prvi put je pomenuto u vazduhoplovnim propisima Republike Srbije pre godinu dana, izmenama i dopunama Pravilnika o uslovima za obavljanje vazdušnog saobraćaja, objavljenim u Službenom glasniku 10/25, koji je počeo da važi od 1. maja 2025. godine.

“Leteći taksiji”, odnosno VTOL letelice, označene kao VCA, definisane su kao “vazduhoplovi s pogonom, teži od vazduha, koji nisu avion ili rotokopter i koji imaju sposobnost da izvrše vertikalno poletanje i sletanje pomoću jedinica za uzgon i potisak koje služe da obezbede uzgon tokom poletanja i sletanja”.

Foto: Archer Aviation

Izmene Pravilnika predviđaju i sistem sertifikacije operatera ove vrste vazduhoplova, koji mora da poseduje AOC, odnosno dozvolu za obavljanje vazdušnog saobraćaja, analogno svim ostalim vazduhoplovnim delatnostima. Mesta za poletanje i sletanje VCA letelica nazivaju se “vertiporti”.

Obuka inspektora i nadzor

Regulatorno i nadzorno telo navodi da je organizovano stručno osposobljavanje inspektora Direktorata, kroz učestvovanje na međunarodnim seminarima i radionicama, kako bi efikasno postupali u očekivanim predmetima vezanim za ovu vrstu vazduhoplova.

DCV zaključuje se da se “navedene aktivnosti Direktorata sprovode u skladu sa međunarodnim standardima i preporučenom praksom, sa ciljem da Republika Srbija pravovremeno odgovori na izazove i mogućnosti koje donosi nova generacija vazduhoplovnih tehnologija”.

(Aero.rs)