Compass Call prvi put u Evropi: Šta znači dolazak najnovijeg američkog aviona za elektronsko ratovanje?

Najnoviji avion američkog ratnog vazduhoplovstva specijalizovan za elektronsko ratovanje, koji je u operativnoj upotrebi od prošle godine, EA-37B Compass Call, primećen je po prvi put u Evropi pre tri dana kada je doleteo u bazu Ramštajn u Nemačkoj.

Prema javno dostupnim podacima sa servisa za praćenje letova, avion sa pozivnim znakom FAZE41 i registarskim brojem 17-5579 leteo je iz svoje baze Dejvis-Mantan u Arizoni, u letu koji je trajao skoro 12 časova, sa međusletanjem na Bermudima.

Preporučujemo

Strategijsko pozicioniranje u Evropi

Specijalizovani portal Ita Mil Radar iznosi predpostavku da je pozicioniranje ovog aviona u Evropi moguće povezano sa daljim premeštanjem ka Bliskom istoku, posebno u svetlu pojačanih tenzija oko Irana poslednjih dana.

Dolazak ovog aviona u Ramštajn, kako se navodi, nije slučajan. Ova baza služi kao glavno čvorište američkog ratnog vazduhoplovstva u Evropi i predstavlja kritičan logistički i komandni čvor za operacije koje se prostiru ka Bliskom istoku. Tokom godina, Ramštajn je često služio kao mesto za pozicioniranje i koordinaciju sredstava koja su kasnije korišćena u zoni odgovornosti CENTCOM (United States Central Command, centralna komanda SAD).

Visokotehnološki ratnik u odelu biznismena: EA-37B Compass Call

Sam EA-37B zaslužuje posebnu pažnju. Razvijen kao zamena za zastarelu flotu EC-130H Compass Call, avion je dizajniran za izvođenje naprednih misija elektronskog napada. Njegova osnovna uloga je da ometа, degradira i onemogućava neprijateljske komandno-kontrolne mreže, radarske sisteme i komunikacije. Za razliku od svog turboprop prethodnika, EA-37B je baziran na poslovnom mlaznjaku Gulfstream G550, što mu pruža znatno veću brzinu, domet, visinu i sposobnost preživljavanja.

Sa operativnog stanovišta, baziranje ovakvog sredstva bliže potencijalnim žarištima skraćuje vreme reagovanja i jača odvraćanje. Čak i bez neposrednog angažovanja, sama prisutnost EA-37B u Evropi šalje signal: Sjedinjene Države osiguravaju da su vrhunske sposobnosti elektronskog ratovanja pozicionirane tamo gde mogu biti brzo preusmerene ako zatreba.

Za dominaciju u elektromagnetnom spektru

Kako je portal Aero.rs ranije pisao, EA-37B Compass Call predstavlja najnoviju evoluciju u dugoj tradiciji američke dominacije u elektromagnetnom spektru. Američke oružane snage formalno su 2. maja 2025. započele korišćenje ovog najnovijeg aviona za elektronsko ratovanje, kada je 43. eskadrila za elektronsko ratovanje realizovala svoju prvu trenažnu misiju, što je označilo važnu prekretnicu u tranziciji sa starije flote EC-130H Compass Call.

Compass Call je širokopojasni leteći sistem za elektronsko dejstvo koji treba da omogući premoć na elektromagnetnom bojnom polju. Sistem je projektovan da zadrži vojnu prednost Združenih snaga kroz modernizaciju sposobnosti elektronskog napada, s ciljem neutralisanja taktičkih mreža i informacionih sistema konkurenata i potencijalnih protivnika.

Njegove osnovne funkcije su ometanje, degradacija i prekid komunikacionih i navigacionih sistema, radara, kao i drugih radio-kontrolisanih pretnji, a sve to uz visoku pokretljivost i što manji logistički otisak. EA-37B pruža i ofanzivne sposobnosti u borbi protiv informacija u podršci američkih i savezničkih taktičkih vazdušnih, kopnenih i specijalnih snaga.

Platforma: Od transportnog kamiona do Bentlija

Novi avion je baziran na Gulfstream G550 poslovnom mlaznjaku, koji je u velikoj meri modifikovan da bi ispunio kompleksne zahteve savremenog elektromagnetnog ratovanja. Platforma je razvijena u okviru programa Compass Call Rehost, koji je omogućio prenos ključnih elemenata sistema sa starog EC-130H na znatno bržu, lakšu i efikasniju letelicu.

Poredeći sa prethodnikom — EC-130H Compass Call, koji je nastao na osnovi aviona C-130 Hercules i u službi je još od 1980-ih — novi EA-37B donosi niz poboljšanja. Pored veće brzine i dometa, značajno su smanjeni operativni troškovi, kao i broj članova posade — sa 13 na 9.

Ratno vazduhoplovstvo SAD (United States Air Force - USAF) planira da nabavi ukupno 10 aviona EA-37B, a svaki će biti pod komandom Air Combat Command. Do danas je povučeno iz upotrebe 10 od ukupno 14 primeraka EC-130H, čime se ubrzava proces potpune zamene ovog sistema novom generacijom.

Za sada, let aviona FAZE41 ne znači automatski da su u pitanju neposredne operacije na Bliskom istoku. Premeštanja aviona ovakvog tipa mogu biti povezana sa obukom, integracijom sa savezničkim snagama ili planiranim prebaziravanjem predviđenim mnogo ranije. Međutim, s obzirom na retkost platforme i stratešku osetljivost njenog misijskog profila, prvo pojavljivanje u Evropi teško da je slučajno.

(Aero.rs)