Iranske raketne pećine: Meta nevidljivih bombardera B-2, doleteli direktno iz SAD

Četiri stelt ("nevidljiva") bombardera Northrop Grumman B-2 Spirit američkog ratnog vazduhoplovstva  izvela su 1. marta udar na ciljeve u Iranu, direktnim letom iz baze Vajtman u SAD, u koju su se i vratili po obavljenoj misiji, prenosi specijalizovani portal za praćenje kretanja vojnih vazduhoplova i plovila Itamilradar.

Preporučujemo

Prema dostupnim informacijama, u pitanju je prva upotreba ovog strateškog naoružanja od početka poslednjih napaada na Iran, odnosno operacije "Epski bes" (Epic Fury).

Let je realizovan pod pozivnim znakovima PETRO 41-44, a podržan je sa “najmanje 13 tankera za dopunu goriva u vazduhu”, navodi ovaj izvor uz ocenu da “obim vazdušnog mosta za dopunu goriva ukazuje da nije bila reč o simboličnoj demonstraciji sile, već o operaciji koja je zahtevala kontinuirani strateški domet i precizno planiranje”.

Prema podacima praćenja letova i radio-komunikacija iz otvorenih izvora, formacija PETRO 41 sastojala se od četiri aviona koji su delovali zajedno. Operativni detalji nisu zvanično objavljeni.

Njihov povratak prvi put je zabeležen tokom javljanja španskoj kontroli letenja, kada je potvrđeno da se radi o formaciji od četiri aviona. Na ponuđenu visinu leta od 22.000 stopa (FL220) vođa formacije PETRO41 rekao je da je u pitanju četiri aviona i da im je potrebna tzv. block altitude (raspon visina) između FL220 i FL240. Upravo taj podatak potvrdio je da su sva četiri bombardera delovala kao objedinjena grupa tokom čitave misije.

Logistička podrška operaciji bila je vidljiva i kroz aktivnosti aviona za dopunu goriva u vazduhu. Sa aerodroma Lajes Field (LFB/LPLA) poleteo je tanker pozivnog znaka REACH 065, ubrzo zatim i REACH 023. Na društvenoj mreži X pojavili su se snimci njihovog poletanja u razmacima od oko 30 sekundi, po dnevnom svetlu, što ukazuje na unapred koordinisanu operaciju velikog obima.

Na povratku je uočeno da tanker REACH 083 prati formaciju PETRO 41 u smeru ka kontinentalnim Sjedinjenim Državama, dok se deo tankera vraća ka Lajes Fildu. Prema dostupnim informacijama, ukupno je najmanje 13 tankera bilo angažovano kako bi četiri B-2 bombardera obavila neprekidni let od Misurija do Irana i nazad. Dodatne dopune goriva verovatno su obavljene i iznad Iraka, pre završne transatlantske deonice.

Foto: dvidshub.net/U.S. Air National Guard photo by Senior Master Sgt. Vincent De Groot

Verovatni cilj: Iranske “raketne pećine”

Stelt bombarderi su u iranski vazdušni prostor stigli u ranim jutarnjim satima i gađali komplekse tzv. "raketnih pećina“, navodi portal The War Zone. Reč je o objektima izgrađenim duboko ispod planina, primarno namenjenim skladištenju projektila, ali pojedini kompleksi imaju mogućnost lansiranja balističkih raketa kroz otvore u plafonu.

Ovi podzemni objekti sastoje se od više komora koje se mogu međusobno fizički izolovati, što njihovo potpuno uništenje čini izuzetno složenim zadatkom. Za pokušaj potpunog razaranja potrebna je kompleksna kombinacija specijalizovanih ubojnih sredstava i precizno planiranje. Međutim, kako se navodi, objekti imaju i izraženu ranjivost: nije ih nužno u potpunosti uništiti da bi postali neupotrebljivi. Dovoljno je zatvoriti i onemogućiti pristup ulazima tokom trajanja sukoba, piše TWZ.

Gađanjem zona u blizini ojačanih ulaza moguće je zatrpati ili blokirati pristupne tačke. Naknadnim nadzorom tih lokacija putem daljinskih senzora može se procenjivati da li i kada su potrebni dodatni udari, budući da bi pokušaji raščišćavanja i ponovnog otvaranja bili uočljivi.

“Komplikaciju predstavlja činjenica da pojedini objekti poseduju otvore u plafonima kroz koje balističke rakete mogu biti lansirane bez napuštanja samog kompleksa. Neki sistemi imaju i automatizovane mehanizme za brzo punjenje i lansiranje. Ipak, zaštitna vrata iznad lansirnih okana mogu biti probijena, a same lansirne komore uništene i to je upravo zadatak pogodan za B-2”, navodi se u analizi.

Nije im prvi put

U operaciji “Ponoćni čekić” (Midnight Hammer) u junu prošle godine, kako je Aero.rs tada pisao, sedam B-2 dejstvovalo je na tri iranska nuklearna objekta – Fordo, Natanz i Isfahan – koje su SAD ocenile kao kritične za iranski program obogaćivanja uranijuma. Upotrebljeno je 14 teških probojnih bombi GBU-57 MOP (Massive Ordnance Penetrator) na podzemne ciljeve.

U.S. Air Force photo/Tech. Sgt. Benjamin Mota

Prema tadašnjim izjavama američkih zvaničnika, iranski sistemi protivvazdušne odbrane nisu reagovali na prodor bombardera, a “tokom misije nijedan američki avion nije bio prisiljen da se suoči sa direktnim neprijateljskim dejstvom”.

Celokupna operacija uključila je više od 125 različitih vojnih vazduhoplova, među kojima su bili bombarderi, tankeri za dopunu, lovačke i izviđačke letelice, čime je ostvarena najveća operativna upotreba B-2 bombardera u istoriji, prema ocenama Pentagona.

U.S. Air Force photo by Staff Sgt. Kate Thornton

B-2: Najskuplji avion na svetu

Northrop Grumman B-2 Spirit (Duh) je strateški stelt bombarder američkog ratnog vazduhoplovstva koji je prvi put poleteo 1989. godine, dok je u operativnu upotrebu ušao 1. januara 1997.

Prvi put primenjena na F-117, stelt karakteristike podrazumevaju kombinaciju različitih tehnologija koje omogućavaju avionu smanjenu uočljivost za radare, i infracrvenom i vizuelnom spektru. Vatreno krštenje doživeo je 1999. godine protiv Savezne Republike Jugoslavije, a kasnije je učestvovao u operacijama u Avganistanu, Iraku, Libiji i Iranu.

Foto: Missouri Air National Guard, Master Sgt. Robert Trubia

Od ukupno 21 proizvedenog primerka, dva su izgubljena u mirnodopskim nesrećama. Avion pod imenom Spirit of Kansas izgubljen je u februaru 2008. prilikom poletanja iz baze Andersen na Guamu, kada se srušio usled tehničkog kvara, dok se posada katapultirala. Drugi B-2 uništen je u požaru nakon sletanja. Prema zvaničnim američkim podacima, nijedan B-2 nije izgubljen dejstvom neprijatelja.

U vreme ulaska u službu tokom devedesetih godina, cena po primerku iznosila je oko 1,2 milijarde dolara, čime je B-2 postao najskuplji ikada proizveden avion. Uvećano za inflaciju i ukupne troškove programa, procene danas prelaze dve milijarde dolara po letelici. U operativnoj upotrebi nalazi se 19 primeraka, a planirano je njihovo povlačenje početkom 2030-ih godina.

(Aero.rs)