Prvi supersonični Gripen E proizveden u Brazilu: Koliko je ova proizvodnja zaista "brazilska"?

U Embraerovom pogonu u Gavijao Peikšotu (Gavião Peixoto) predstavljen je prvi borbeni avion Gripen E koji je u značajnoj meri proizveden u Brazilu, što je važan trenutak za program koji ta zemlja razvija zajedno sa švedskim Saabom još od potpisivanja ugovora 2014. godine.

Preporučujemo

Iako Brazil već nekoliko godina uvodi Gripene u operativnu upotrebu, ovo je prvi primerak koji izlazi iz domaćeg proizvodnog sistema, a ne iz Saabovih kapaciteta u Švedskoj. Time projekat ulazi u fazu u kojoj Brazil ne učestvuje samo kao kupac i korisnik, već i kao deo proizvodnog lanca.

U Embraerovom kompleksu sada se obavlja završna montaža i integracija sistema, dok deo struktura i dalje stiže iz Saabovog pogona u Sao Bernardo do Kampu, kao i od međunarodnih dobavljača. Plan je da se i preostali avioni iz ugovora sa brazilskim ratnim vazduhoplovstvom proizvode po istom modelu. Ipak, iako se avion vodi kao proizveden u Brazilu, ključni sistemi – uključujući motor, radar i veći deo naoružanja – i dalje dolaze iz međunarodnog lanca dobavljača, što je standardna praksa u ovakvim programima.

Gotovo deset godina od potpisivanja ugovora, program tek sada ulazi u fazu u kojoj Brazil dobija opipljiv proizvodni kapacitet. Do sada je isporučeno deset aviona, koji su raspoređeni u bazi Anapolis, gde se koriste i za dežurstvo u sistemu brzog reagovanja (QRA). Novi avion će, nakon završetka ispitivanja i probnih letova, biti uključen u istu eskadrilu.

Za brazilsko ratno vazduhoplovstvo, Gripen predstavlja zamenu za starije platforme poput F-5 i deo modernizacije kontrole vazdušnog prostora, koji obuhvata ogromne teritorije – od Amazona do atlantske obale. U tom kontekstu, uvođenje savremenog višenamenskog aviona ima i operativni i strateški značaj.

Ukupan ugovor obuhvata 36 aviona – 28 jednoseda Gripen E i osam dvoseda Gripen F, koji se još razvija. Isporuke su počele 2020. godine, a tempo uvođenja u upotrebu zavisi i od toga koliko brzo se domaća proizvodnja bude stabilizovala.

Gripen E je višenamenski borbeni avion namenjen zadacima zaštite vazdušnog prostora, napadima na ciljeve na zemlji i izviđanju. Fokus u njegovom razvoju stavljen je na umrežavanje i razmenu podataka između aviona i drugih platformi, što je danas standard u modernim vazdušnim operacijama.

Za razliku od zemalja poput Turske ili Južne Koreje, koje razvijaju sopstvene borbene avione od nule, Brazil je izabrao drugačiji pristup – ulazak u već razvijen program uz transfer tehnologije i postepeno preuzimanje dela proizvodnje.

Ovaj avion prvi je koji izlazi iz brazilske proizvodne linije, ali realni dometi ovog aranžmana tek treba da se pokažu. Završna montaža i deo struktura sada se rade u zemlji, dok ključni sistemi ostaju u rukama stranih dobavljača.

U narednim godinama videće se da li će se udeo domaće industrije zaista širiti ili će se program zadržati na postojećem obimu od 36 aviona. Jednako otvoreno ostaje i pitanje izvoza – odnosno da li Brazil u ovom partnerstvu može da nastupi kao proizvođač ili će ostati pre svega centar za sklapanje Gripena za sopstvene potrebe.

(Aero.rs)