Danas je Sveti Ilija: Zbog čega je 2. avgust poseban datum za vazduhoplovce u Srbiji

Srpska pravoslavna crkva i njeni vernici danas obeležavaju Svetog proroka Iliju, u narodu poznatijeg kao Ilija Gromovnik, jednog od najpoštovanijih svetaca u srpskoj tradiciji. Prema narodnom verovanju, Sveti Ilija nije umro već se, u plamenim kočijama, vazneo na nebo, zbog čega se vekovima vezuje za nebo, gromove i oluje.

Upravo zbog te simbolike, Sveti Ilija tradicionalno se smatra zaštitnikom pilota i vazduhoplovaca u Srbiji, dok se u Vojsci Srbije njegov praznik ujedno obeležava i kao Dan roda avijacije.

Preporučujemo

Ovaj datum ima duboko istorijsko utemeljenje u razvoju srpskog vazduhoplovstva.

Drugog avgusta 1893. godine doneta je uredba kojom je bilo predviđeno da se u sastavu svake divizije Vojske Kraljevine Srbije nalazi po jedna vazduhoplovna balonska četa. Taj dokument danas se smatra jednim od prvih koraka u razvoju vojnog vazduhoplovstva u Srbiji.

Kasnije je, 24. decembra 1912. godine, načelnik Glavnog đeneralštaba vojvoda Radomir Putnik doneo rešenje o formiranju Vazduhoplovne komande sa sedištem u Nišu i taj datum se danas obeležava kao Dan Ratnog vazduhoplovstva i protivvazduhoplovne odbrane Vojske Srbije. Iste godine Srbija je nabavila prve avione, među kojima su bili i Bleriot XI, dok su prvi vojni piloti upućeni na školovanje u Francusku.

Kraljevina Srbija tako se svrstala među prve države sveta koje su vojnu avijaciju uvele u sastav svojih oružanih snaga i među retkima koje su avione koristile već u Balkanskim ratovima i Prvom svetskom ratu.

Status vazduhoplovstva dodatno je jačao tokom narednih decenija. Formiran je prvi avijacijski puk, zatim vazduhoplovne brigade, a avijacija je 1927. godine dobila status glavnog roda oružja vojske.

Kako je Sveti Ilija postao slava avijacije?

Veza između Svetog Ilije i srpske avijacije nije nastala slučajno.

Još 1924. godine donet je Ukaz broj 8155 kojim je određeno da se 2. avgust obeležava kao vazduhoplovna slava. Posle Drugog svetskog rata ta tradicija je prekinuta, da bi početkom devedesetih godina bila obnovljena.

Važan korak u tome predstavljao je stručni skup održan 30. marta 1993. godine u organizaciji Organa za vaspitanje i moral Komande RV i PVO u Zemunu. Na njemu su učestvovali penzionisani generali, aktivne starešine, istoričari i predstavnici vazduhoplovnih jedinica, koji su razmatrali najvažnije datume i tradicije srpskog vojnog vazduhoplovstva.

Tom prilikom usvojen je predlog da se 24. decembar obeležava kao Dan RViPVO dok je 2. avgust potvrđen kao Dan roda avijacije.

Ovakva odluka zasnivala se na više istorijskih činjenica - od uredbe iz 1893. godine, preko ukaza iz 1924, pa sve do sećanja na školovanje pukovnika Koste Miletića u Rusiji, gde je, prema zapisima, hram Svetog Ilije u Volkovom Polju imao posebno mesto u vazduhoplovnoj tradiciji.

Simbolično, upravo je na 2. avgust 2017. godine u krugu vojnog aerodroma Batajnica otvoren i osveštan spomen-park "Niko nije rekao neću", posvećen vazduhoplovcima poginulim tokom NATO agresije 1999. godine.

Dan roda avijacije obeležen u Vojsci Srbije

Povodom Dana roda avijacije, svečanosti su u petak, 31. jula, održane u Komandi Ratnog vazduhoplovstva i protivvazduhoplovne odbrane i na vojnim aerodromima širom Srbije.

Na svečanosti u Domu vazduhoplovstva komandant Ratnog vazduhoplovstva i PVO, general-major Brane Krnjajić, uručio je pilotima zlatne letačke znakove i zvanja instruktora letenja, navodi se u saopštenju Ministarstva odbrane.

Obraćajući se prisutnima, general Krnjajić istakao je da se Dan roda avijacije obeležava gledajući u budućnost sa optimizmom i podsetio na modernizaciju srpske vojne avijacije tokom prethodne decenije.

"U proteklih deset godina izvršeno je opremanje sa više različitih tipova aviona, helikoptera i daljinski pilotiranih vazduhoplova. Nabavljena su brojna savremena vazduhoplovna ubojna sredstva i druga oprema, što je značajno doprinelo da naša avijacija bude respektabilna snaga na ovim prostorima" - rekao je general Krnjajić, prenosi Ministarstvo odbrane.

Povodom praznika uručene su i nagrade najistaknutijim pripadnicima roda avijacije, dok su ispred Komande RV i PVO i na vojnim aerodromima položeni venci na spomen-obeležja posvećena pripadnicima koji su poginuli u odbrani zemlje tokom NATO agresije 1999. godine.

Svečanostima su prisustvovali predstavnici jedinica Vojske Srbije, raniji komandanti Ratnog vazduhoplovstva i protivvazduhoplovne odbrane, kao i brojni gosti, navodi se u saopštenju.

(Aero.rs)