Kraj jedne ere: Poslednji Boeing 727-100 prizemljen nakon skoro 60 godina

Povlačenjem iz upotrebe aviona registrovanog kao VP-BAP zatvoreno je jedno od poslednjih poglavlja zlatnog doba mlazne avijacije. Reč je o poslednjem aktivnom primerku kraće varijante Boinga 727-100, koji je nakon gotovo šest decenija letenja završio svoju karijeru tihim preletom ka Arizoni.

Preporučujemo

Avion je svoj poslednji let obavio 13. decembra 2025. godine, kada je poleteo iz Van Nujsa u Kaliforniji i sleteo u Kingman, grad poznat po skladištenju i rashodovanju starijih aviona. Time je okončan operativni život jedne letelice koja je gotovo šest decenija povezivala različite epohe u razvoju civilnog vazduhoplovstva.

Foto: Wikimedia/Pedro Aragão

Konkretni primerak, Boeing 727-21, prvi put je poleteo u decembru 1967. godine. Karijeru je započeo u Pan Amu, jednoj od najpoznatijih avio-kompanija 20. veka, gde je leteo u vreme kada je ovaj tromotorni avion predstavljao okosnicu srednjelinijskog saobraćaja širom sveta. Kao deo serije 727-100, bio je kraći za oko šest metara u odnosu na kasniju i znatno rasprostranjeniju verziju 727-200.

Nakon povlačenja iz komercijalne upotrebe početkom osamdesetih godina, avion je dobio novu ulogu u biznis avijaciji. Tokom narednih decenija korišćen je kao VIP avion, sa znatno manjim brojem putnika i prilagođenom unutrašnjošću koja je uključivala salone i radne prostore. Upravo ta druga karijera omogućila mu je da ostane u upotrebi znatno duže od većine aviona iste generacije.

U poslednjim godinama operisao je iz Van Nujsa, jednog od najprometnijih centara biznis avijacije u Sjedinjenim Državama, a njegovi letovi bili su sporadični i bez stalnog rasporeda. Iako je tokom karijere ostvario oko 41.000 sati naleta i gotovo isti broj ciklusa, ostao je operativan zahvaljujući redovnom održavanju i manjem intenzitetu korišćenja u odnosu na komercijalne avione.

Poseban značaj ovog tipa ogleda se i u njegovoj konstrukciji. Boeing 727 bio je jedan od poslednjih putničkih aviona koji je zahtevao tročlanu posadu u kokpitu, uključujući i inženjera leta, dok su svi ključni sistemi bili analogni, bez savremenih digitalnih prikaza. Sa tri motora smeštena u zadnjem delu trupa i naprednim sistemom zakrilaca i slotova, bio je prilagođen operacijama sa kraćih pista i zahtevnijih aerodroma.

Uprkos tome što je nekada bio jedan od najrasprostranjenijih putničkih aviona na svetu, sa više od 1.800 proizvedenih primeraka, Boeing 727 danas je gotovo nestao iz aktivne upotrebe. Preostali primerci uglavnom se koriste kao kargo avioni ili za specijalizovane zadatke, dok je verzija 727-100 praktično nestala još ranije.

Poslednji let ovog konkretnog aviona imao je i simboličan završetak. Za komandama se nalazio kapetan koji je decenijama leteo na ovom tipu, čime je zatvoren krug jedne karijere koja je pratila čitavu istoriju modela.

Bez ceremonija i velike pažnje javnosti, povlačenje aviona VP-BAP označilo je kraj operativnog života jedne generacije aviona koja je definisala putnički saobraćaj u drugoj polovini 20. veka.

(Aero.rs)