Isti pilot dva puta oboren za mesec dana: Novo otkriće američkih medija o gubicima F-15E u ratu protiv Irana

Pilot američkog višenamenskog borbenog aviona F-15E Strike Eagle, koji je početkom aprila oboren iznad Irana , navodno je samo mesec dana ranije preživeo još jedno obaranje – ovoga puta usled dejstva savezničkih snaga u Kuvajtu, prenose američki mediji, bacajući tako novo svetlo na ova dva dobro poznata incidenta.

Ukoliko su navodi tačni, reč je o izuzetno retkom slučaju da isti pilot dva puta bude oboren i uspešno se katapultira tokom istog sukoba, pogotovo u doba modernog ratovanja.

O ovoj neobičnoj podudarnosti prvi je izvestio portal The High Side pre dva dana, pozivajući se na sadašnje i bivše zvaničnike američkog ratnog vazduhoplovstva. Istovremeno, ova saznanja je objavio CBS News, pozivajući se na dva izvora upoznata sa događajima. Američko ratno vazduhoplovstvo i Centralna komanda Sjedinjenih Američkih Država (United States Central Command – CENTCOM) nisu komentarisali navode medija.

Prema navodima The High Side i CBS News, pilot aviona sa pozivnim znakom DUDE44 bio je jedan od članova posade tri aviona F-15E Strike Eagle oborena u incidentu prijateljske vatre iznad Kuvajta 2. marta 2026. godine. Samo mesec dana kasnije, 3. aprila, ponovo se našao u avionu F-15E koji je oboren tokom borbene misije iznad Irana.

Prema istim izvorima, oficir za upravljanje naoružanjem (Weapon Systems Officer – WSO) iz aviona DUDE44 zadobio je povrede nakon katapultiranja zbog padobrana koji se nije pravilno otvorio. Dok je pilot pronađen i spašen nekoliko sati nakon obaranja, spasavanje WSO-a zahtevalo je znatno složeniju operaciju koja je trajala dva dana.

Penzionisani general-potpukovnik američkog ratnog vazduhoplovstva Dejvid Deptula, danas dekan Instituta Mičel za vazduhoplovne studije, ocenio je da je reč o „izuzetno neobičnoj slučajnosti“ i dodao da bi poslednji sličan slučaj mogao da datira još iz vremena Vijetnamskog rata, prenosi CBS News.

"Prijateljska vatra" iznad Kuvajta

Tri aviona F-15E Strike Eagle američkog ratnog vazduhoplovstva oborena su 2. marta u incidentu "prijateljske vatre" iznad Kuvajta. Svih šest članova posada uspešno se katapultiralo i spaseno je, pri čemu su pojedinim vazduhoplovcima pomoć pružili kuvajtski građani koji su se našli u blizini mesta pada.

Na osnovu dostupnih fotografija sa mesta nesreće ustanovljeno je da je najmanje jedna posada pripadala 4. lovačkom vingu iz baze Sejmur Džonson u Severnoj Karolini. Fotografije ostataka jednog od aviona pokazivale su oznake koje odgovaraju avionu iz sastava 48. lovačkog vinga stacioniranog u britanskoj bazi Lejkenhit.

Avioni su učestvovali u aktivnim borbenim dejstvima i greškom su oboreni od strane kuvajtske protivvazdušne odbrane, saopštio je tada CENTCOM. Nekoliko dana kasnije pojavili su se izveštaji prema kojima je odgovornost pripisana avionu F/A-18 kuvajtskog ratnog vazduhoplovstva.

Prema pisanju Wall Street Journala, koji se pozvao na neimenovanog američkog zvaničnika, jedan pilot F/A-18 ispalio je tri rakete na američke avione. Prema drugim izvorima, incident se dogodio u konfuziji ubrzo nakon što je više iranskih bespilotnih letelica ušlo u kuvajtski vazdušni prostor.

Mnoga pitanja vezana za ovaj događaj i dalje su bez odgovora. Među njima je i ono koje se smatra ključnim – zbog čega kuvajtski pilot nije identifikovao američke avione pre nego što je otvorio vatru.

Obaranje DUDE44 iznad Irana

U ranim jutarnjim časovima 3. aprila 2026. godine avion F-15E Strike Eagle sa pozivnim znakom DUDE44 pogođen je neprijateljskom vatrom iznad Irana. Tadašnji predsednik SAD Donald Tramp izjavio je da su Iranci imali sreće i da je avion oboren raketom sa infracrvenim samonavođenjem ispaljenom sa ramena.

Kasnije su se pojavili izveštaji prema kojima je za obaranje možda bio odgovoran kineski prenosni protivvazduhoplovni raketni sistem (Man-Portable Air Defense System – MANPADS). Prema tim navodima, sistem je navodno bio deo kineskih isporuka Iranu tokom ranih faza rata.

Nakon potvrde da su radio-lokatori za spasavanje aktivirani, odmah je pokrenuta operacija traganja i spasavanja. Pilot i oficir za naoružanje (WSO) uspešno su se katapultirali, ali su ostali izolovani na neprijateljskoj teritoriji.

Nekoliko sati kasnije, nakon što je pilot precizno lociran, pokrenuta je velika operacija borbenog traganja i spasavanja (Combat Search and Rescue – CSAR). U njoj je učestvovalo više od 10 vazduhoplova, uključujući avione A-10C Thunderbolt II, HC-130J Combat King II i helikoptere HH-60W Jolly Green II.

Tokom operacije oštećen je i jedan A-10C Thunderbolt II, čiji se pilot kasnije katapultirao iznad prijateljske teritorije.

Iza neprijateljskih linija: Operacija spasavanja koja je trajala 36 sati

Spasavanje drugog člana posade, oficira za upravljanje naoružanjem, pokazalo se daleko složenijim zadatkom. Nakon katapultiranja zadobio je povrede i narednih 36 sati izbegavao zarobljavanje na neprijateljskoj teritoriji pre nego što je uspeo da uspostavi kontakt sa američkim snagama.

Za njegovo izvlačenje pokrenuta je nova operacija u kojoj je učestvovalo čak 155 vazduhoplova. Prema podacima koje je izneo predsednik SAD Donald Tramp, među njima su bila četiri bombardera, 64 lovačka aviona, 48 aviona-cisterni za dopunu gorivom u vazduhu i 13 letelica namenjenih direktnom izvlačenju.

Tokom operacije dva aviona MC-130 Commando II sletela su na, kako je opisano, „mokar i peskovit“ teren. Iz njih su iskrcana tri helikoptera MH-6 Little Bird, koja su ubrzo poletela ka mestu na kojem se nalazio WSO.

Nakon uspešnog izvlačenja pojavili su se novi problemi. MC-130 nisu mogli ponovo da polete zbog uslova na terenu, pa su u pomoć pozvani avioni C-295W iz sastava tajnovite 427. eskadrile za specijalne operacije (427th Special Operations Squadron).

Kako bi se sprečilo da osetljiva oprema padne u ruke protivnika, MC-130 i helikopteri Little Bird uništeni su na licu mesta.

Dva obaranja u jednom sukobu: Retkost u modernom ratovanju

Iako su slučajevi da isti pilot tokom jednog sukoba više puta bude oboren danas izuzetno retki, istorija vazdušnog ratovanja poznaje nekoliko takvih primera. Pilot RAF-a Džon Pedi Hemingvej, jedan od učesnika Bitke za Britaniju, tokom Drugog svetskog rata preživeo je četiri obaranja. Nemački lovački as Adolf Galand (Adolf Galland), kojem se pripisuje 104 vazdušne pobede, takođe je četiri puta obaran tokom rata, od toga dva puta u jednom danu – prvi put je uspeo da prizemlji oštećen avion, a drugi put je morao da iskače padobranom. Još ekstremniji primer predstavlja pilot jurišnih aviona Hans-Ulrih Rudel, koji je tokom više od 2.500 borbenih misija oboren ili primoran na prinudno sletanje čak 30 puta.

Međutim, svi ovi primeri vezani su za višegodišnji globalni sukob tokom kojeg su piloti izvršavali stotine, pa i hiljade borbenih letova. Upravo zato slučaj pilota sa pozivnim znakom DUDE44 privlači pažnju – prema navodima medija, dva obaranja preživeo je u razmaku od svega mesec dana, pri čemu je prvo usledilo zbog dejstva savezničkih snaga, a drugo tokom borbene misije iznad neprijateljske teritorije.

(Aero.rs)