Bivši major USAF uhapšen zbog sumnje da je obučavao kineske vojne pilote

Bivši major Ratnog vazduhoplovstva Sjedinjenih Američkih Država (US Air Force, USAF) Džerald Edi Braun Džunior (65) uhapšen je 24. februara 2026. godine u Džefersonvilu, u saveznoj državi Indijana, pod sumnjom da je bez odobrenja pružao obuku kineskim vojnim pilotima.

Preporučujemo

Prema navodima Ministarstva pravde SAD (Department of Justice, DoJ), protiv Brauna je podneta krivična prijava zbog pružanja i udruživanja radi pružanja „odbrambenih usluga“ bez potrebne dozvole, čime je navodno prekršen Zakon o kontroli izvoza naoružanja (Arms Export Control Act). Njegovo prvo pojavljivanje pred sudom zakazano je za 26. februar 2026. godine pred saveznim sudom u Južnom okrugu Indijane.

Put u Kinu i navodna obuka

Prema krivičnoj prijavi, Braun je od najmanje avgusta 2023. godine sarađivao sa stranim državljanima i američkim licima kako bi organizovao i sproveo obuku pilota Ratnog vazduhoplovstva Narodnooslobodilačke armije Kine (People’s Liberation Army Air Force, PLAAF).

Američke vlasti tvrde da je u decembru 2023. otputovao u Kinu kako bi započeo angažman i da je tamo ostao do početka februara 2026, kada se vratio u Sjedinjene Države. U krivičnoj prijavi se navodi da je ubrzo po dolasku bio ispitivan o organizaciji i operativnim aspektima USAF-a, nakon čega je kineskim vojnim zvaničnicima predstavio svoju karijeru i profesionalno iskustvo.

Prema američkim propisima, obuka stranih vojnih pilota u oblasti borbene avijacije smatra se „odbrambenom uslugom“ u skladu sa Međunarodnim pravilima o prometu naoružanja (International Traffic in Arms Regulations, ITAR) i zahteva posebnu dozvolu Stejt departmenta. Tužioci tvrde da Braun takvu dozvolu nije posedovao.

Navodi se i da je pregovore o uslovima angažmana vodio preko posrednika, uključujući Stivena Su Bina, kineskog državljanina koji je ranije u SAD osuđen zbog učešća u hakerskim napadima na američke odbrambene kompanije.

Karijera u USAF i rad na F-35

Prema podacima Ministarstva pravde, Braun je proveo više od 24 godine u USAF-u i aktivnu službu završio 1996. godine u činu majora. Tokom karijere leteo je i obučavao pilote na tipovima F-4, F-15, F-16 i A-10, a kasnije je radio kao ugovorni instruktor na simulatorima, uključujući i obuku vezanu za F-35 Lightning II.

Američke vlasti navode da je tokom vojne službe komandovao jedinicama povezanim sa sistemima za upotrebu nuklearnog naoružanja.

Regrutovanje zapadnih pilota pod lupom

Ovaj slučaj nadovezuje se na ranija upozorenja američkih i savezničkih institucija da Kina, posredstvom privatnih firmi, angažuje bivše zapadne vojne pilote kako bi došla do saznanja o zapadnim taktikama, tehnikama i procedurama.

Američki Nacionalni centar za kontraobaveštajnu i bezbednosnu zaštitu (NCSC) je još 2024. godine upozorio da Narodnooslobodilačka armija Kine koristi privatne kompanije u Južnoj Africi i Kini za angažovanje bivših lovačkih pilota iz više zapadnih zemalja.

Ministarstvo pravde je u saopštenju podsetilo i na slučaj bivšeg pilota američkog Korpusa mornaričke pešadije Danijela Edmunda Dagana, koji je optužen za slična dela i nalazi se u postupku ekstradicije u Australiji.

U januaru 2026. godine američke vlasti pokrenule su i postupak zaplene protiv dva trenažera za protivpodmorničke misije namenjena kineskoj vojsci, uz tvrdnje da su određene privatne vazduhoplovne organizacije služile kao kanal za prenos NATO znanja i regrutovanje bivših pilota.

(Aero.rs)