Leteći taksi u Srbiji: Oglasio se Direktorat civilnog vazduhoplovstva

Nakon što je u Davosu pre dva dana objavljeno da je Vlada Srbije potpisala sporazum o partnerstvu sa američkom kompanijom Archer Aviation, koja razvija eVTOL letelice za ono što se naziva koncept urbane vazdušne mobilnosti, oglasio se i Direktorat civilnog vazduhoplovstva, iz ugla nacionalnog regulatornog i nadzornog tela.

Kao što je Aero.rs pisao, ugovorom o partnerstvu Srbija je “izabrala Archer kao svog preferiranog eVTOL partnera”, uz mogućnost kupovine do 25 eVTOL letelica Midnight, kako je navedeno, “u skladu sa važećim pravnim okvirom”. Takođe, u okviru partnerstva, Archer je predviđen da bude zvanični partner za popularno nazvane “vazdušne taksije” na EXPO 2027, koji će se održati od maja do avgusta 2027. godine.

Preporučujemo

VTOL kao nova regulatorna kategorija

Direktorat civilnog vazduhoplovstva pojašnjava da “u okviru razvoja novih tehnologija i koncepata vazdušne mobilnosti, vazduhoplovi sa mogućnošću vertikalnog poletanja i sletanja (VTOL) predstavljaju novu tehnološku kategoriju, koja zahteva odgovarajuće regulatorno uređenje”.

DCV poručuje i da, “imajući u vidu inovativni karakter ovih vazduhoplova i specifičnosti njihove buduće operativne primene, kontinuirano i intenzivno radi na pripremi odgovarajućeg nacionalnog regulatornog okvira”. Ovaj proces se zasniva na stalnom praćenju evropskih propisa, smernica i regulatornih praksi, kao i na koordinisanoj saradnji sa svim nadležnim organima i institucijama, na nacionalnom i međunarodnom nivou.

Agencija Evropske unije za bezbednost vazdušnog saobraćaja (European Union Aviation Safety Agency – EASA) nalazi se u procesu uspostavljanja regulatornog okvira za VTOL vazduhoplove, koji obuhvata zahteve u oblasti sertifikacije vazduhoplova, operacija, obuke posada, kao i njihove integracije u postojeći vazdušni prostor.

Izmene domaćih propisa i pripreme u Srbiji

U cilju priprema za korišćenje VTOL vazduhoplova, u Republici Srbiji "izvršena je izmena propisa kojima su regulisani uslovi za obavljanje vazdušnog saobraćaja i obuku pilota, tako što je u pravni sistem Srbije uneta odgovarajuća uredba Evropske komisije kojom se reguliše korišćenje navedenih vazduhoplova", navodi DCV

Uporedo sa donošenjem propisa, uspostavljena je komunikacija sa proizvođačima VTOL vazduhoplova, u cilju upoznavanja sa primenjenim zahtevima za sertifikaciju pred nadležnim organima država u kojima se vazduhoplovi proizvode, imajući u vidu da se radi o novim tehnologijama i standardima.

Kako su VTOL letelice definisane u srpskim propisima

Podsetimo, ono što je definisano kao “inovativna vazdušna mobilnost” prvi put je pomenuto u vazduhoplovnim propisima Republike Srbije pre godinu dana, izmenama i dopunama Pravilnika o uslovima za obavljanje vazdušnog saobraćaja, objavljenim u Službenom glasniku 10/25, koji je počeo da važi od 1. maja 2025. godine.

“Leteći taksiji”, odnosno VTOL letelice, označene kao VCA, definisane su kao “vazduhoplovi s pogonom, teži od vazduha, koji nisu avion ili rotokopter i koji imaju sposobnost da izvrše vertikalno poletanje i sletanje pomoću jedinica za uzgon i potisak koje služe da obezbede uzgon tokom poletanja i sletanja”.

Izmene Pravilnika predviđaju i sistem sertifikacije operatera ove vrste vazduhoplova, koji mora da poseduje AOC, odnosno dozvolu za obavljanje vazdušnog saobraćaja, analogno svim ostalim vazduhoplovnim delatnostima. Mesta za poletanje i sletanje VCA letelica nazivaju se “vertiporti”.

Obuka inspektora i nadzor

Regulatorno i nadzorno telo navodi da je organizovano stručno osposobljavanje inspektora Direktorata, kroz učestvovanje na međunarodnim seminarima i radionicama, kako bi efikasno postupali u očekivanim predmetima vezanim za ovu vrstu vazduhoplova.

DCV zaključuje se da se “navedene aktivnosti Direktorata sprovode u skladu sa međunarodnim standardima i preporučenom praksom, sa ciljem da Republika Srbija pravovremeno odgovori na izazove i mogućnosti koje donosi nova generacija vazduhoplovnih tehnologija”.

(Aero.rs)